ΠΡΩΤΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ

Στη νεοελληνική ιστορία, ο Α´ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι ο μόνος πόλεμος στον οποίο η Ελλάδα έλαβε μέρος διχασμένη ευθύς εξαρχής. Η μισή Ελλάδα υποχρεώθηκε μάλιστα να λάβει μέρος κυριολεκτικά δια της βίας. Δεν είναι λοιπόν να απορεί κανείς που η επίσημη είσοδος της χώρας στον Α´ Παγκόσμιο Πόλεμο ούτε εορτάζεται ούτε καν μνημονεύεται ως ξεχωριστό γεγονός, όπως συμβαίνει σε όλες τις άλλες χώρες. Στη δική μας περίπτωση, υπήρξε απλώς μια από τις πολλές φάσεις ενός εμφύλιου σπαραγμού που εύλογα ονομάστηκε Εθνικός Διχασμός και έμελλε να συνεχιστεί και μετά το 1918. Το χρονολόγιο του πολέμου :28η Ιουνίου 1914-Ο αρχιδούκας της Αυστροουγγαρίας Φραγκίσκος Φερδινάνδος και η σύζυγός του δολοφονούνται από Σέρβο εθνικιστή στο Σεράγεβο28η Ιουλίου 1914 - Η Αυστροουγγαρία κηρύττει τον πόλεμο στη Σερβία1η Αυγούστου 1914 - Η Γερμανία κηρύττει τον πόλεμο στη Ρωσία2η Αυγούστου 1914 - Η Γερμανία κηρύττει τον πόλεμο στη Γαλλία3η Αυγούστου 1914 - Η Γερμανία κηρύττει τον πόλεμο στο Βέλγιο4η Αυγούστου 1914- Η Αγγλία κηρύττει τον πόλεμο στη ΓερμανίαΣυνολικά, πραγματοποιήθηκαν 60 περίπου κηρύξεις πολέμου σε διάστημα τεσσάρων ετών.1914 - Ο πόλεμος των ελιγμών1915 - Η σταθεροποίηση των πολεμικών μετώπων1916 - Η αποτελμάτωση του πολέμου1917 - Η αποφασιστική καμπή του πολέμου-Η Γερμανία εξακολουθεί να εφαρμόζει και να εντείνει τον υποβρυχιακό πόλεμο. Οι ΗΠΑ εισέρχονται στον πόλεμο στο πλευρό των αγγλογάλλων τον Απρίλιο, λόγω της βύθισης του αμερικανικού υπερωκεανίου «Λουζιτάνια» από γερμανικό υποβρύχιο.1918 - Η νίκη των δυτικών συμμάχων-Ο Γάλλος στρατηγός Φος αναλαμβάνει τη διοίκηση όλων των συμμαχικών στρατευμάτων (αγγλικών, γαλλικών, αμερικανικών και βελγικών) και τα οδηγεί σε νικητήρια πορεία στο δυτικό μέτωπο το Σεπτέμβριο, αποκλείοντας τις γερμανικές δυνάμεις πίσω από τη γραμμή της Χαϊδενβέργης. Η Βουλγαρία παραδίδεται το Σεπτέμβριο. Τον Οκτώβριο, η Τουρκία υπογράφει συνθήκη ειρήνης με την Αγγλία στην οποία παραχωρεί τις περιοχές της Μεσοποταμίας και της Παλαιστίνης.Το τέλος του πολέμου:3η Νοεμβρίου 1918 - Η Αυστρία εγκαταλείπει τον πόλεμο9η Νοεμβρίου 1918 - Ο καγκελάριος Γουλιέλμος ο Β' παραιτείται11η Νοεμβρίου 1918 - Η Γερμανία υπογράφει ανακωχή και ο πόλεμος τερματίζεται.Η μισή Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στον πόλεμο από τον Σεπτέμβριο του 1916, μετά τον σχηματισμό της Προσωρινής Κυβέρνησης από τον Βενιζέλο. Έμενε μόνο να επιβληθεί η επαναστατική αυτή εξουσία στην άλλη μισή, στην Ελλάδα του Κωνσταντίνου, τον Ιούνιο του 1917 χάρη στις γαλλικές λόγχες. Η χώρα παρέμεινε ουδέτερη τα πρώτα χρόνια του πολέμου μη θέλοντας να συγκρουσθεί με τις Μεγάλες Δυνάμεις. Από τη μία πλευρά υπηρχε ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος ο οποίος στήριζε την ουδετερότητα της χώρας και στη χειρότερη των περιπτώσεων συστράτευση με τις δυνάμεις των Κεντρικών Αυτοκρατοριών, ήτοι Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Βουλγαρία κλπ.Από την άλλη πλευρά υπήρχε ο Ελευθέριος Βενιζέλος ο οποίος ως Πρωθυπουργός της χώρας πρότεινε τη στήριξη των Δυνάμεων της Αντάντ. Η βασική του πολιτική πεποίθησή, ήταν ότι άσχετα από την έκβαση του πολέμου στην κεντρική Ευρώπη, η Βρετανία θα παρέμενε κυρίαρχη στην Εγγύς Ανατολή.Η διαφωνία μεταξύ βασιλιά και πρωθυπουργού οδήγησε στην παραίτηση της Κυβέρνησης Βενιζέλου την 21η Φεβρουαρίου 1915. Στις εκλογές του Μαΐου η λαϊκή ετυμηγορία επανεκλέγει τον Βενιζέλο, ο οποίος με τη νέα εκλογή του επαναλαμβάνει τη δέσμευση που είχε αναλάβει η Ελλάδα ως σύμμαχος απέναντι στη Σερβία, εάν δεχθεί εκείνη επίθεση της Βουλγαρίας. Τα Ανάκτορα ανένδοτα εμμένουν στις θέσεις τους, πράγμα που οδηγεί τον Έλληνα Πρωθυπουργό σε νέα παραίτηση και αποχή του κόμματός του από τις εκλογές της 6ης Δεκεμβρίου 1915. Η διαφωνία μεταξύ βασιλιά και πρωθυπουργού οδήγησε στην παραίτηση της Κυβέρνησης Βενιζέλου την 21η Φεβρουαρίου 1915. Στις εκλογές του Μαΐου η λαϊκή ετυμηγορία επανεκλέγει τον Βενιζέλο, ο οποίος με τη νέα εκλογή του επαναλαμβάνει τη δέσμευση που είχε αναλάβει η Ελλάδα ως σύμμαχος απέναντι στη Σερβία, εάν δεχθεί εκείνη επίθεση της Βουλγαρίας. Τα Ανάκτορα ανένδοτα εμμένουν στις θέσεις τους, πράγμα που οδηγεί τον Έλληνα Πρωθυπουργό σε νέα παραίτηση και αποχή του κόμματός του από τις εκλογές της 6ης Δεκεμβρίου 1915.Η διαμάχη αυτή για τη στάση της χώρας στον πόλεμο, στάθηκε ουσιαστικά η αιτία αλλά και η αφορμή για την απόσχιση των δύο μερών και τη δημιουργία δύο αντίθετων πολιτικών πόλων. Ο εθνικός διχασμός αποτελούσε, πλέον, γεγονός.Στις 16 Αυγούστου του 1916 ο Βενιζέλος σχηματίζει το κίνημα της Εθνικής Αμύνης στη Θεσσαλονίκη που το υποστηρίζει ο συμμαχικός στρατός που έχει στο μεταξύ αποβιβαστεί στη πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Ο Βενιζέλος έπειτα από τους αρχικούς δισταγμούς του τάσσεται με το κίνημα και στις 26 Σεπτεμβρίου μεταβαίνει στα Χανιά, όπου και σχηματίζει προσωρινή κυβέρνηση με αρχικά μέλη την τριανδρία, αποτελούμενη από τον ίδιο, το ναύαρχο Κουντουριώτη και το στρατηγό Δαγκλή και από εκεί μεταβαίνει στη Θεσσαλονίκη.Η Ελλάδα το 1916 είχε κοπεί στα δύο: Από τη μια μεριά το κράτος της Θεσσαλονίκης που περιλάμβανε τη Μακεδονία, την Κρήτη και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, απεφάσιζε να διενεργηθεί στρατολογία σε μεγάλη κλίμακα και οργάνωνε την μεραρχία του Αρχιπελάγους και κατόπιν τις μεραρχίες Κρήτης και Σερρών. Από την άλλη μεριά η κυβέρνηση των Αθηνών αντιπαρατασσόταν στους οπαδούς του Βενιζέλου με τους απολυθέντες στρατευσίμους που είχε οργανώσει ο Ιωάννης Μεταξάς σε παρακρατικές ομάδες. Στην προσπάθεια των Συμμάχων να θέσουν υπό τον έλεγχο τους τη νότια Ελλάδα, τα Γαλλικά θωρηκτά έμπαιναν στον Πειραιά και αποβίβαζαν 3000 άνδρες, ενώ βομβάρδιζαν περιοχές της Αθήνας γύρω από το Στάδιο και κοντά στα Ανάκτορα.Μετά από τελεσίγραφο των συμμάχων ο βασιλιάς αποσύρεται από το θρόνο, χωρίς να παραιτηθεί τυπικά, στις 2/15 Ιουνίου 1917, αφήνοντας στη θέση του το δευτερότοκο γιο του Αλέξανδρο. Ο Βενιζέλος έρχεται στην Αθήνα και σχηματίζει κυβέρνηση στις 13 Ιουνίου και αμέσως κηρύσσει τον πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις επισημοποιώντας την ανάλογη πράξη της προσωρινής κυβέρνησης της Θεσσαλονίκης. Παρά τις αντιδράσεις, η κυβέρνηση αυτή δημιούργησε ισχυρό στρατό, που συνέβαλε πρωταγωνιστικά για τη νίκη των συμμάχων στο Μακεδονικό μέτωπο και έγινε δυνατή η μεγάλη επίθεση του Σεπτεμβρίου του 1918, που οδήγησε στη συνθηκολόγηση της Βουλγαρίας. Η συνθηκολόγηση, τέλος, της Γερμανίας στις 11 Νοεμβρίου 1918 θέτει τέλος στο Μεγάλο Πόλεμο που διήρκησε τέσσερα έτη και αιματοκύλησε την Ευρώπη.